SUKUK (TAKARDAR JARI TA MUSULUNCI) A TAƘAICE An wallafa: November 13, 2023

Manufar wannan rubutu ita ce amsa tambayoyin da ake yawan yi game da Sukuk da amfaninsa.

1. Mene ne tsarin kuɗi na Musulunci?

Tsarin kuɗi ne da ya ƙunshi cibiyoyi, kayayyaki (kamar Sukuk) da ayyukan da ake gudanarwa bisa dokar Musulunci da ake kira Shariah, ƙarƙashin ƙa'idojin mu'amalar kasuwanci ta Musulunci. Ya shafi hanyoyin da kamfanoni ko gwamnatoci ke tara jari da nau'ikan zuba jari da ake yi bisa Shariah. Kamar tsarin kuɗi na al'ada, tsarin kuɗi na Musulunci yana da bankuna masu karɓar ajiya, masu sarrafa asusun jari, kamfanonin zuba jari da kamfanonin inshora (takaful). Doka ta Musulunci da kuma dokoki da ƙa'idojin masana'antar kuɗi ta al'ada ne ke kula da waɗannan cibiyoyi.

Manufar tsarin kuɗi na Musulunci ita ce tabbatar da adalci da daidaito ga duk ɓangarorin da ke cikin ma'amala.

2. Mene ne Shariah?

Kalma ce ta Larabci da ke nufin dokar Musulunci. Tana nufin tsarin dokokin da ke jagorantar mabiya addinin Musulunci, wanda ya samo asali daga manyan tushe guda huɗu (4): Alƙur'ani Mai Tsarki, Sunnah (ayyukan Annabi Muhammad), Ijma (ijma'in malamai), da Qiyas (yin hukunci ta kamanceceniya). Tsari ne na rayuwa da ya kamata duk Musulmi su bi.

3. Mene ne Sukuk?

Kalma ce ta Larabci da ke nufin takardun shaidar zuba jari ko bayanan jari da ke nuna rabon haƙƙin mallakar kadarori na zahiri, amfanin da ake samu daga kadarori da ayyuka, ko zuba jari a kadarorin takamaiman ayyuka ko wani aikin zuba jari na musamman da ya dace da ƙa'idojin Shariah.

Babban ƙa'idar Sukuk, wanda aka fi sani da takardar jari ta Musulunci ko “takardar bashi” mai dacewa da Shariah, ita ce mai riƙe da shi yana da haƙƙin mallaka marar rabuwa a wata takamaiman kadara, don haka yana da haƙƙin samun abin da kadarar ta samar.

A matsayin wani ɓangare na tsarin kuɗi na Musulunci, Sukuk kayan aikin zuba jari ne da samar da kuɗi ba tare da kuɗin ruwa ba. Amfaninsa bai taƙaita ga Musulmi kawai ba, domin yana bin ƙa'idojin ɗa'a da adalci.

4. Daga ina Sukuk ya samo asali?

Amfani da Sukuk ba sabon abu ba ne; ya daɗe kamar addinin Musulunci. Kafin zamanin zamani, al'ummomin Musulmi sun yi amfani da Sukuk a matsayin takardu da ke wakiltar alƙawurran kuɗi da suka samo asali daga ciniki da sauran ma'amalolin tattalin arziki. An yi ma'amalar Sukuk ta farko a Damascus, Syria, a ƙarni na 7 AD.

Sake bunƙasar Sukuk a zamanin yanzu ta samo ƙarfi daga sake amincewa da wannan ra'ayi da Islamic FIQH Academy na Organization of Islamic Countries (OIC) da Accounting and Auditing Organisation of Islamic Financial Institutions (AAOIFI) suka yi. Waɗannan cibiyoyi ne masu kafa ƙa'idoji a fannin kuɗin Musulunci; sun taimaka wajen haɓaka tsarin Sukuk, wanda ya kai ga fitar da Sukuk na farko mai nasara daga Gwamnatin Malaysia a 1983.

An ƙirƙiri Sukuk ne domin samar da madadi ga takardar bashi ta al'ada ta hanyar da ta dace da Shariah.

5. Waɗanne ƙa'idoji ne ke jagorantar amfani da Sukuk?

Samar da kuɗi da zuba jari a Sukuk dole ne su bi dokar Musulunci da ƙa'idojin ɗa'a da ake kira ƙa'idojin Shariah, kamar haka:

• Ayyukan da za a ba kuɗi ta Sukuk dole ne su kasance masu amfani, kada kuma su cutar da al'umma, kamar ayyukan da suka shafi barasa.
• Duk wani canja wurin kadara ko dukiya ya kasance ta ingantacciyar kwangila.
• Aikin da ma'amalar ta dogara da shi dole ne ya halatta a Shariah kuma ya kasance bisa yardar juna.
• Dole ne ma'amalar ta kasance babu haramtattun sharuɗɗa irin su yaudara, zamba, rashin tabbas ko ruɗani da ka iya jawo lalacewa ko asara.
• Dole ne ma'amalar ta kasance babu hasashe mai haɗari ko caca.
• An haramta kuɗin ruwa.
• Dole ne Sukuk ya kasance da wata kadara da ke tallafa masa ko ya dogara da ita.
• Kadarorin Sukuk dole ne a fayyace su da kyau (siffofinsu), su kasance a zahiri (wurin da suke), kuma a san su a matsayin dukiya mai darajar ciniki (mai samar da kuɗin shiga), misali fili, gini ko na'ura, kuma mai sayarwa ya mallake su.
• Abin da masu riƙe da Sukuk ke samu, gwargwadon iko, ya fito daga kuɗin shiga ko kwararar kuɗi da kadarorin da Sukuk ya dogara da su suka samar, kamar haya, riba ko kuɗin sayar da kadara.
• Kadara na iya kasancewa ta zahiri ko marar zahiri, misali haƙƙin talla ko yarjejeniyar ba da damar gudanar da aiki, da sauransu.
• Domin a iya cinikin kowane Sukuk, dole ne kashi 1/3 na kadarorinsa su kasance na zahiri.

6. Mene ne bambance-bambancen da ke tsakanin Sukuk da takardar bashi ta al'ada?

Muhimman bambance-bambancen da ke tsakanin Sukuk da takardun bashi na al'ada su ne kamar haka:

7. Mene ne kamanceceniya tsakanin Sukuk da takardun bashi na al'ada?

• Kamar takardun bashi na al'ada, ana fitar da Sukuk da takamaiman ranar cika wa'adi.
• Dukkansu takardun jari ne da za a iya cinikinsu, wato a sayar wa mai son saya.
• Ana iya ba wa dukkansu ƙimar tantancewa domin fitar da su.

8. Mene ne Kamfanin Manufa ta Musamman (SPV) a ma'amalar Sukuk?

SPV kamfani ne da aka kafa domin samar da kuɗi ga aikin da ya dogara da Sukuk, wanda mai alhakin biyan kuɗi, wato kamfani ko gwamnati mai neman tara kuɗi, ya assasa.

9. Waɗanne rukunai ne na Sukuk?

Ana iya rarraba Sukuk kamar haka:

• Bisa nau'in samfur: AAOIFI, wadda ke fitar da ƙa'idoji kan lissafin kuɗi, binciken lissafi, gudanarwa, ɗa'a da Shariah, ta bayyana nau'ikan Sukuk daban-daban guda 14. Waɗanda aka fi sani sun haɗa da Ijara (haya) Sukuk, Murabaha (sayarwa da ƙarin riba bisa farashi) Sukuk, Musharaka (haɗin gwiwa wajen raba riba da asara) Sukuk, Mudaraba (haɗin gwiwar raba riba da ɗaukar asara) Sukuk, Istisna (samar da kuɗi don gini ko ƙera abu) Sukuk, da Salam (sayarwa da biyan kuɗi nan take amma isarwa daga baya) Sukuk.
• Bisa mai fitarwa: Masu fitarwa, ciki har da gwamnatin ƙasa, kamfanoni da cibiyoyin kuɗi, za su iya tara kuɗi ta hanyar fitar da Sukuk na gwamnatin ƙasa, na jihohi ko na kamfanoni, gwargwadon nau'insu.

10. Waɗanne tsare-tsare ne na Sukuk?

Tsara Sukuk yawanci ya ƙunshi haɗa kadarori ko ayyuka masu dacewa da Shariah, waɗanda masu ba da shawara kan Shariah dole su duba su kuma amince da su domin tabbatar da bin ƙa'idojinta. Ana gina tsarin Sukuk bisa takamaiman kwangilar musayar kadarorin da suka dace da Shariah. Ana iya yin irin waɗannan kwangiloli ta saye da sayar da kadara tare da biyan kuɗi nan take, a kashi-kashi ko daga baya; ko ta hayar takamaiman kadarori, ko shiga haɗin gwiwar kasuwanci.

Manufar mai fitarwa wajen tara kuɗi ce ke ƙayyade tsarin da za a bi. Ana iya amfani da kowane tsari shi kaɗai ko a haɗa shi da wani, bisa tushen kasuwanci da kwangilar Sukuk.

• Ijara (Haya) Sukuk

Ijara kwangila ce inda wani ɓangare ke sayen wata takamaiman kadara (misali kayan aiki, filaye ko gine-gine) da abokin ciniki ke buƙata, sannan ya ba shi haya da kuɗin haya. Ana yarda da tsawon lokacin hayar da kuɗinta tun farko a kwangilar tsakanin mai bayar da haya (mai kadara) da mai haya (mai amfana), yayin da mallakar kadarar ke ci gaba da kasancewa ga mai bayar da haya.

Ijara Sukuk takardun jari ne da ke wakiltar mallakar kadarorin da aka danganta da kwangilar haya. Kuɗin haya shi ne tushen abin da masu zuba jari ke samu a wannan kwangila. Ana iya cinikin Ijara Sukuk a kasuwar Sukuk ta biyu a farashin da buƙata da wadatar samfurin suka ƙayyade.

• Murabaha (Sayarwa da Ƙarin Riba bisa Farashi) Sukuk

Murabaha kwangilar sayarwa ce inda ake sayar da kaya a farashin da ya haɗa da farashin saye da ƙarin ribar da ɓangarorin biyu suka amince da ita. Ana biyan farashin da kuɗi nan take ko a kashi-kashi.

Murabaha Sukuk takardun shaida ne masu ƙima iri ɗaya da ake fitarwa domin samar da kuɗin sayen kaya ta Murabaha, don masu riƙe da takardun su zama masu kayan Murabaha. Ana amfani da kuɗin da aka samu daga Sukuk wajen saye da mallakar kayan daga mai samarwa ko mai sayarwa, sannan a sayar wa wanda ya assasa Sukuk a farashin saye tare da ƙarin riba mai ma'ana da za a biya nan gaba. Wannan sayarwa ta ainihi na buƙatar mai sayarwa ya bayyana wa mai saya ribar da zai samu tun farko. Ana amfani da kwangilar Murabaha sosai wajen samar da kuɗi na ɗan gajeren lokaci.

• Musharaka (Haɗin Gwiwar Raba Riba da Asara) Sukuk

Musharaka na nufin haɗin gwiwa tsakanin ɓangarori biyu ko fiye don ba wa wani kasuwanci kuɗi, inda kowa zai ba da jari ta kuɗi ko ta kaya. Duk ribar da kasuwancin ya samu za a raba ta bisa rabon da aka amince da shi tun farko, amma asara za a raba ta gwargwadon jarin da kowa ya bayar.

Musharaka Sukuk hanyar ba wa aiki ko kasuwanci jari ce inda masu riƙe da takardun, ta hanyar SPV, suke zama masu haɗin mallakar aikin, yayin da mai assasa Sukuk yake ɗayan abokin haɗin gwiwa. Tsarin Musharaka na buƙatar ɓangarorin biyu su ba da kuɗi ko kaya ga aikin, su raba riba ko abin da aka samu bisa rabon da aka amince da shi, su kuma raba asara gwargwadon jarin da suka bayar. Ana iya cinikin takardun a kasuwar ta biyu.

• Mudaraba (Haɗin Gwiwar Raba Riba da Ɗaukar Asara) Sukuk

Mudaraba kwangilar haɗin gwiwa ce tsakanin mai bayar da jari (Rabb al-Māl) da ɗan kasuwa (Muḍārib), inda mai bayar da jari zai ba da kuɗi ga kasuwanci ko aiki da ɗan kasuwan zai gudanar. Ana raba ribar da kasuwancin ko aikin ya samar bisa kaso da aka ƙayyade a kwangila, yayin da mai bayar da jari kaɗai ke ɗaukar asara, sai idan asarar ta samo asali daga rashin ɗa'a, sakaci ko karya sharuɗɗan kwangila.

Mudaraba Sukuk takardun amanar jari ne da ake fitarwa don ba wa ayyuka ko harkokin kasuwanci kuɗi daga abin da Sukuk ya samar, amma wanda ya assasa Sukuk ne ke gudanar da su a madadin masu riƙe da Sukuk. Ana raba ribar aikin ko kasuwancin tsakanin SPV (a madadin masu riƙe da Sukuk) da wanda ya assasa Sukuk, wanda ke aiki a matsayin ɗan kasuwa, bisa rabon da aka amince da shi tun farko. Idan aka yi asara kuwa, masu riƙe da Sukuk ne kaɗai ke ɗaukarta a matsayin masu bayar da kuɗi.

• Istisna (Samar da Kuɗi don Gini ko Ƙera Abu) Sukuk

Istisna ya shafi sayar da takamaiman kadara, inda mai sayarwa ke da alhakin ƙerawa ko gina ta da kayansa, ya kuma miƙa ta a takamaiman rana, a kan takamaiman farashin da za a biya gaba ɗaya ko a kashi-kashi.

Istisna Sukuk takardun shaida ne da ake fitarwa domin tara kuɗin da za a biya tun farko don gina gidaje da ƙera manyan kadarori kamar tashoshin wutar lantarki. Ana amfani da kuɗin Sukuk wajen biyan ɗan kwangila ko mai ƙera abu yayin aikin ginin. Ta hanyar SPV, masu zuba jari sukan mallaki kadarar; bayan an kammala ta, ko dai su miƙa mallaka nan take ga mai alhakin biyan kuɗi bisa sharuɗɗan biyan kuɗi daga baya, ko su ba mai haɓaka aikin kadarar haya a ƙarƙashin haɗaɗɗiyar kwangilar Istisna-Ijara Sukuk. Ana iya cinikin wannan Sukuk ne kawai bayan an miƙa kadarar.

• Salam (Sayarwa da Biyan Kuɗi Nan Take amma Isarwa Daga Baya) Sukuk

Salam shi ne sayar da takamaiman kaya mai ƙayyadaddun inganci da yawa, wanda za a miƙa wa mai saya a takamaiman rana a nan gaba, bayan ya biya cikakken farashinsa tun farko nan take.

Salam Sukuk takardun shaida ne masu ƙima iri ɗaya da ake fitarwa domin tara jarin Salam, ta yadda kayan da za a miƙa bisa kwangilar Salam za su zama mallakar masu riƙe da takardun. An fi amfani da shi a fannin noma.

11. Mene ne Sukuk da Kadara Ke Tallafawa?

Sukuk da kadara ke tallafawa yana bai wa mai zuba jari (mai riƙe da Sukuk) rabon mallakar kadara ta zahiri ko wani kasuwanci, tare da rabon haɗarin gaba ɗaya gwargwadon jarin da ya zuba.

A wannan tsari, ana sayar da kadara a zahiri: mai assasa Sukuk yana sayar da kadarorin da Sukuk ya dogara da su ga SPV a matsayin amintaccen wakili, wanda ke riƙe da kadarorin kuma ya fitar da Sukuk da suke tallafawa. Masu sayen Sukuk ba su da damar neman biyan kuɗi daga mai assasa Sukuk idan an kasa biya. Dukkan haɗari da amfanin mallaka suna komawa ga SPV. Masu riƙe da Sukuk dole su ɗauki asara idan ƙimar kadarorin Sukuk ta ragu.

Kadarorin suna ci gaba da kasancewa mallakar masu zuba jari har wa'adin cika ya ƙare, kuma abin da ake samu yana danganta da yadda kadarorin suka yi aiki. Idan an kasa biyan kuɗi, masu riƙe da Sukuk za su iya komawa ga kadarorin don neman haƙƙinsu. Idan ba a samu abin da ake sa ran samu ba, su ne za su ɗauki asarar. Misalan Sukuk da kadara ke tallafawa sun haɗa da Musharaka da Mudaraba.

12. Mene ne Sukuk da Ya Dogara da Kadara?

Sukuk da ya dogara da kadara yana nufin mai fitarwa ya sayi kadarorin da Sukuk ya dogara da su, sannan ya zuba jari da su, ya yi cinikinsu ko ya ba da su haya a madadin masu zuba jari (masu riƙe da Sukuk), ta amfani da kuɗin da aka tara daga takardun Sukuk. Sau da yawa wannan tsari ya ƙunshi sayar da kadara sannan a sake ba wanda ya assasa Sukuk hayarta, tare da alƙawarin da ya zama wajibi cewa zai sake sayen kadarorin idan wa'adi ya cika.

A wannan tsari, masu riƙe da Sukuk za su iya buƙatar mai assasa Sukuk ya sayi kadarorin da Sukuk ya dogara da su ne kawai. Saboda haka, suna da haƙƙin neman bashi marar jingina daga mai assasa Sukuk, wanda ya bayyana a biyan farashin sayen bayan aiwatar da alƙawarin sake sayen da ya zama wajibi. Wannan na nufin ba su da cikakken haƙƙin komawa ga kadarorin, kuma ba a yi amfani da kadarorin a matsayin jingina ba.

Sukuk da ya dogara da kadara yana ba masu riƙe da shi haƙƙin amfana daga mallaka kawai; saboda haka, idan an kasa biyan kuɗi, mai zuba jari ba zai iya neman mallakar kadarorin ba. Wannan ya sa irin wannan Sukuk ya fi kama da bashi ko takardun bashi. Misalansa sun haɗa da Murabaha, Salam da Istisna.

13. Ta yaya ake samun kuɗin shiga daga zuba jari a Sukuk?

Abin da SPV ke ba masu riƙe da Sukuk na zuwa ne a matsayin ribar sayarwa, kuɗin haya, ko haɗin duka biyun.

14. Su waye za su iya zuba jari a Sukuk?

• Iyalan gida – mutane ɗaiɗaiku da iyalai (mazauna cikin gida da na ƙasashen waje)
• Ƙananan kasuwanci – 'yan kasuwa, dillalai da kamfanonin ƙwararru, da sauransu
• Ƙungiyoyi da gamayyar ƙungiyoyi – ƙungiyoyin ƙwararru, ƙungiyoyin haɗin gwiwa, gwamnatocin ɗalibai, ƙungiyoyin ma'aikata, ƙungiyoyin gari da ɗakunan kasuwanci, da sauransu
• Ƙungiyoyin addini – coci-coci, masallatai, da sauransu
• Cibiyoyin ilimi – firamare, sakandare da manyan makarantu
• Kamfanoni da cibiyoyi – bankuna, kamfanonin inshora, asusun fansho, asusu da masu sarrafa kadarori, da sauransu
• Mutane masu tarin dukiya
• Gwamnatoci – hukumomin gwamnati, jihohi da ƙananan hukumomi
• Cibiyoyin ƙasa da ƙasa – World Bank, IMF, UN, ADB, da sauransu

15. Waɗanne fa'idodi ne Sukuk ke da su?

• Masu fitarwa na cikin gida (gwamnatoci da kamfanoni) na iya amfani da Sukuk don samun kuɗi daga kasuwar ƙasa da ƙasa mai tarin masu zuba jari, ta haka su jawo jarin kai tsaye daga ƙasashen waje (DFI).
• Fitar da Sukuk na iya jawo jarin cikin gida da ake zubawa bisa ƙa'idojin Musulunci.
• Sukuk a matsayin samfurin zuba jari yana jan hankalin masu zuba jari bisa addini da na al'ada masu neman kayan aikin da za a iya sauya su zuwa kuɗi cikin sauƙi, masu nau'uka daban-daban da farashi mai kyau, tare da samun abin da ba ya yawan sauyawa.
• Sukuk yana tabbatar da cewa kowane aikin kuɗi yana da tushen aiki na tattalin arziki na gaske, ta haka yana ƙarfafa kwanciyar hankalin kuɗi da ci gaban tattalin arziki na ainihi.
• A matsayin kayan zuba jari, Sukuk yana taimaka wa bankuna da sauran cibiyoyin kuɗi na Musulunci wajen sarrafa wadatar kuɗi.
• Kasancewar ana iya cinikin Sukuk na ba masu zuba jari damar sauya jarinsu zuwa kuɗi cikin sauƙi idan buƙata ta taso, kuma hakan na ƙara wadatar ciniki a kasuwa.
• Zuba jari a Sukuk yana da ƙarancin haɗarin kasa cika biyan kuɗi.
• Kuɗin shiga daga zuba jari a Sukuk ba ya ƙarƙashin haraji a kasuwannin da suka ci gaba.
• Takardar Sukuk na iya zama jingina wajen karɓar lamuni marar kuɗin ruwa.
• Farashin Sukuk na iya yin gogayya da sauran hanyoyin samar da kuɗi.
• Samar da kuɗi ta Sukuk ba shi da tsada sosai domin ba ya ɗauke da nauyin bashi.
• A matsayin nau'in kadara, Sukuk na ba jama'a masu kula da ɗa'a da sauran jama'a wata hanyar zuba jari ta daban.
• Sukuk na samar da wata hanyar ba wa ayyukan ci gaba da faɗaɗawa kuɗi.
• Idan an gina Sukuk bisa wani aiki, zai iya samar da guraben aiki.
• Fitar da Sukuk na ƙara zurfin kasuwar takardun bashi ta cikin gida domin bunƙasa tattalin arziki.
• Tsare-tsaren Sukuk na wajabta masu karɓar kuɗi su ba masu bayar da kuɗin lissafi, don haka suna inganta shugabanci a kamfanoni da cibiyoyi.
• Zuba jari a Sukuk na da fa’idar zamantakewa da ta ɗa’a ga al’umma gaba ɗaya, baya ga samun riba kaɗai.

16. Waɗanne haɗarurruka ne ke tattare da fitarwa ko zuba jari a Sukuk?

Wasu daga cikin haɗarurrukan da ka iya shafar Sukuk sun haɗa da:

• Haɗarin canjin kuɗin ruwa – sauyin kuɗin ruwa na shafar takardun Sukuk a kaikaice. Ribar zuba jari tana da alaƙa da kuɗin ruwan da ake amfani da shi a matsayin ma'auni, kuma yawancin Sukuk suna da tsayayyen biyan kuɗi. Saboda haka, idan kuɗin ruwa na kasuwa ya ƙaru, ƙimar Sukuk na raguwa.
• Haɗarin rashin wadatar ciniki – ana yawan riƙe takardun Sukuk har sai wa'adinsu ya cika saboda rashin kasuwar ciniki ta biyu mai tsari da isasshiyar wadatar masu saya.
• Haɗarin rashin bin Shariah – haɗarin raguwar ƙimar kadara saboda mai fitarwa ya kasa bin ƙa'idoji da sharuɗɗan Sharīʻah ko ya yi sakaci wajen binsu a duk tsawon lokacin fitar da Sukuk.
• Haɗarin bashi – sauye-sauye marasa kyau a ƙimar kasuwa za su yi mummunan tasiri ga cancantar biyan bashi ta takardun da aka fitar.
• Haɗarin canjin kuɗaɗen waje – sauye-sauyen farashin musayar kuɗi marasa kyau za su shafi kadarorin da ke cikin tarin Sukuk da kuma ƙimar kuɗin da aka tara Sukuk da shi.
• Haɗarin kasuwa – haɗarin raguwar ƙimar kadara.
• Haɗarin kadara – asara ko lalacewar kadarar da Sukuk ya dogara da ita.
• Haɗarin kasa cika biyan bashi – wannan haɗari ya shafi ikon mai saya ko mai karɓar bashi, da niyyarsa, na biyan bashin a lokacin da ya kamata. Ya haɗa da yiwuwar kada a iya dawo da kadara ko lamuni saboda kasa cika biyan kuɗi ko jinkiri wajen biyan su. Haka kuma ya shafi miƙa kaya ko ayyuka marasa inganci, ko jinkirin mai samarwa, sabanin abin da kwangila ta ƙayyade.
• Haɗarurrukan da suka shafi SPV – yiwuwar SPV ya kasa mayar wa masu riƙe da Sukuk kuɗinsu ko ya yi sakaci wajen yin hakan.
• Haɗarin ficewa daga jari – rashin ikon SPV na sayar da kadara ko kasuwanci a ƙarshen kwangilar.

17. Mene ne Sukuk na Gwamnatin Ƙasa?

Takardar shaida ce da ke tabbatar da mallakar kadara ko haƙƙin amfana da ita, wadda SPV ke fitarwa tare da goyon bayan gwamnatin ƙasa.

18. Mene ne Sukuk na Jiha?

Takardar shaida ce da ke tabbatar da mallakar kadara ko haƙƙin amfana da ita, wadda SPV ke fitarwa tare da goyon bayan gwamnatin jiha.

19. Mene ne Sukuk na Kamfani?

Takardar shaida ce da ke tabbatar da mallakar kadara ko haƙƙin amfana da ita, wadda SPV ke fitarwa tare da goyon bayan kamfani.

20. Mene ne Sukuk na Cibiyar Ƙasashe Masu Haɗin Gwiwa?

Takardar shaida ce da ke tabbatar da mallakar kadara ko haƙƙin amfana da ita, wadda SPV ke fitarwa tare da goyon bayan cibiyar ƙasashe masu haɗin gwiwa.

21. Su waye masu shiga kasuwar Sukuk ta Najeriya?

Gaba ɗaya, masu shiga kasuwar Sukuk a Najeriya sun haɗa da:

• Gwamnatocin ƙasa
• Gwamnatocin jihohi
• Kamfanoni
• Cibiyoyin ƙasashe masu haɗin gwiwa (cibiyoyin kuɗi na ƙasa da ƙasa)
• SPV
• Masu ba da shawara kan Shariah
• Dillalan hannun jari
• Kamfanonin tsara fitar da takardun jari
• Lauyoyi
• Masu Garanti na Sayen Takardun Jarin da Ba a Sayar Ba
• Amintattun Masu Kula da Dukiya
• Masu sarrafa asusun jari
• Hukumomin tantance ƙima
• Bankuna
• Masu duba lissafi / masu shirya rahotannin lissafi
• Masu zuba jari (na cikin gida & na waje)
• Masu kula da ƙa'idoji

22. Waɗanne ayyuka ne za a iya ba kuɗi ta Sukuk?

Masu shirin fitar da Sukuk na iya zuba kuɗin da Sukuk ya samar a waɗannan fannoni: noma, hanyoyi, sufurin jiragen sama, sufurin jiragen ƙasa, wutar lantarki, tace man fetur, gina gidaje ga jama'a, ilimi, cibiyoyin kiwon lafiya, samar da ruwa da tsaftar muhalli, da sauransu.

23. Ta yaya zan sayi Sukuk?

Masu sha'awa na iya sayen Sukuk yayin tayin jama'a ta hannun Masu Gudanar da Kasuwar Jari da Securities and Exchange Commission ta yi wa rajista, ko kuma a kasuwannin da aka amince da su kuma aka yi wa rajista ta hannun dillalin hannun jari.

24. Zan iya sayar da Sukuk kafin ranar cika wa'adi?

Eh. Ana iya sayar da yawancin Sukuk ta hannun dillalan hannun jari.

25. Waɗanne ƙasashe ne suka fitar da Sukuk?

A yau, ƙasashe fiye da 20 a Turai, Asiya, Gabas ta Tsakiya da Afirka sun fitar da Sukuk na kamfanoni ko na gwamnatoci, inda Malaysia da United Arab Emirates ke kan gaba. Sauran ƙasashen sun haɗa da Bahrain, Indonesia, Iran, Qatar, Kuwait, Pakistan, Saudi Arabia, Singapore, Somalia, Turkey, Brunei, UK, Hong kong, Egypt, Ivory Coast, Senegal, Gambia, South Africa da Nigeria.

26. Yaya yanayin kasuwar Sukuk ta duniya a yanzu?

Kasuwar Sukuk ta duniya ta ci gaba da bunƙasa sosai tun bayan rikicin kuɗi na duniya na 2008. Yawan Sukuk da ake fitarwa kowace shekara ya ƙaru daga $15 biliyan a 2008 zuwa kusan $120 biliyan a 2014. Yawancin tayin Sukuk sun sami masu neman saya fiye da adadin da aka fitar. Misali, sayar da Sukuk na gwamnatin UK na £200m a 2014 ya jawo buƙata mai ƙimar £2.3bn, wato sau 11.5. Adadin Sukuk da ke kasuwa ya kai $290 biliyan a 2015 daga takardu 587.

Bunƙasar kasuwar Sukuk ta samo ƙarfi musamman daga wadatar kuɗi a ƙasashen Gulf, mayar da hankali ga zuba jari mai ɗaukar nauyin zamantakewa, sabbin tsare-tsaren samar da kuɗi masu dogaro da kadarori, da goyon bayan gwamnatoci ta ƙa'idoji da fitar da Sukuk.

27. An taɓa fitar da Sukuk a Najeriya?

Eh. Jihar Osun ta fitar da Sukuk na jiha mai ƙimar kusan $62 miliyan (N11.4 biliyan) a 2013, sannan aka fitar da Sukuk na gwamnatin ƙasa mai ƙimar $277.93 (N100 biliyan) a 2017.

28. Waɗanne damarmakin bunƙasa kasuwar Sukuk ta Najeriya ke da su?

Najeriya tana da yawan jama'a kusan miliyan 170, kuma ana kiyasta Musulmi sun haura 50% na al'ummarta. Don haka, tana da Musulmi fiye da haɗaɗɗen adadin duk manyan kasuwannin Sukuk na Malaysia, Saudi Arabia, UAE, Kuwait da Qatar. Bugu da ƙari, ana kiyasta Najeriya ita ce mafi girman tattalin arziki a Afirka, da jimillar GDP kusan $510 biliyan, kuma tattalin arzikinta ya fi na waɗannan ƙasashe girma, ban da Saudi Arabia.

29. Wace hukuma ce ke kula da kasuwar Sukuk ta Najeriya?

Securities and Exchange Commission (SEC), Nigeria ce ke kula da kasuwannin Sukuk na gwamnatin ƙasa, na jihohi da na kamfanoni.

30. Waɗanne dokoki ne ke jagorantar ma'amalar Sukuk a yanzu?

A Najeriya, ana tsara ma'amalar Sukuk bisa tsarin da Investment and Securities Act 2007 da ƙa'idojin SEC kan Sukuk suka tanada. Akwai kuma ƙa'idojin cibiyoyi masu daraja na cikin gida da na ƙasa da ƙasa, ciki har da CBN, Islamic Financial Services Board (IFSB) da AAOIFI.