SUKUK (BỌ́Ọ̀NDÌ ÌSÌLÁMÙ) NÍ ṢÓKÍ Tí a tẹ̀ jáde: November 13, 2023

Ète àkọsílẹ̀ yìí ni láti dáhùn àwọn ìbéèrè tí a sábà máa ń béèrè nípa Sukuk àti àwọn àǹfààní rẹ̀.

1. Kí ni Ìṣúná Ìsìlámù?

Ó jẹ́ ètò ìṣúná tí ó ní àwọn ilé-iṣẹ́, àwọn ọjà ìṣúná (bíi Sukuk) àti àwọn iṣẹ́ tó ń ṣiṣẹ́ ní ìbámu pẹ̀lú òfin Ìsìlámù tí a mọ̀ sí Shariah, lábẹ́ àwọn ìlànà òfin ìṣòwò Ìsìlámù. Ó ní àwọn ọ̀nà tí ilé-iṣẹ́ tàbí ìjọba fi ń kó owó ìdókòwò jọ, àti irú ìdókòwò tí wọ́n ń ṣe ní ìbámu pẹ̀lú Shariah. Bí ètò ìṣúná àtọwọ́dọ́wọ́, ètò ìṣúná Ìsìlámù ní àwọn báńkì tó ń gba ìfipamọ́ owó, àwọn olùṣàkóso owó ìdókòwò, àwọn ilé-iṣẹ́ ìdókòwò àti àwọn ilé-iṣẹ́ ìṣeduro (takaful). Òfin Ìsìlámù àti àwọn òfin àti ìlànà ilé-iṣẹ́ ìṣúná àtọwọ́dọ́wọ́ ni ń ṣàkóso àwọn ẹ̀ka wọ̀nyí.

Àfojúsùn Ìṣúná Ìsìlámù ni láti rí i pé a fi ìdájọ́ òdodo àti ìdọ́gba ṣe gbogbo ẹni tó wà nínú ìbáṣepọ̀ ìṣòwò.

2. Kí ni Shariah?

Shariah jẹ́ ọ̀rọ̀ Lárúbáwá tí ó túmọ̀ sí òfin Ìsìlámù. Ó jẹ́ ètò òfin fún àwọn tó gbàgbọ́ nínú ẹ̀sìn Ìsìlámù, ó sì wá láti orísun pàtàkì mẹ́rin (4): Qur’an Mímọ́, Sunnah (àwọn ìṣe Wòlíì Muhammad), Ijma (ìfohùnṣọ̀kan àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn) àti Qiyas (ìfìwéra láti ṣe ìdájọ́). Ó jẹ́ ìlànà ìgbésí ayé tí ó yẹ kí gbogbo Mùsùlùmí tẹ̀lé.

3. Kí ni Sukuk?

Ó jẹ́ ọ̀rọ̀ Lárúbáwá tó tọ́ka sí àwọn ìwé-ẹ̀rí ìdókòwò tàbí ìwé àdéhùn tí ń fi ẹ̀tọ́ ìní tó bá ìpín ẹni mu hàn nínú ohun-ìní ojú-kòrò, ẹ̀tọ́ láti lo àti jèrè láti inú ohun-ìní àti àwọn iṣẹ́, tàbí ìdókòwò nínú ohun-ìní àwọn iṣẹ́-àkànṣe pàtó tàbí iṣẹ́ ìdókòwò pàtàkì tó bá ìlànà Shariah mu.

Ìlànà ìpìlẹ̀ Sukuk, tí ọ̀pọ̀ mọ̀ sí “bọ́ọ̀ndì” Ìsìlámù tàbí bọ́ọ̀ndì tó bá Shariah mu, ni pé ẹni tó ní i ní ẹ̀tọ́ ìní tí a kò pín sọ́tọ̀ nínú ohun-ìní kan, nítorí náà ó ní ẹ̀tọ́ sí èrè tí ohun-ìní náà bá mú wọlé.

Gẹ́gẹ́ bí apá kan Ìṣúná Ìsìlámù, Sukuk jẹ́ irinṣẹ́ ìdókòwò àti ìpèsè owó tí kò dá lórí èlé; ṣùgbọ́n lílò rẹ̀ kò mọ sí àwọn Mùsùlùmí nìkan, nítorí ó bá ìlànà ìwà rere àti ìdájọ́ òdodo mu.

4. Báwo ni Sukuk ṣe bẹ̀rẹ̀?

Lílò Sukuk kì í ṣe ohun tuntun; ó ti wà láti ìbẹ̀rẹ̀ Ìsìlámù. Ṣáájú àkókò òde-òní, àwọn àwùjọ Ìsìlámù máa ń lo Sukuk gẹ́gẹ́ bí ‘ìwé’ tó dúró fún àwọn ojúṣe ìṣúná tí ó ti inú ìṣòwò àti àwọn ìbáṣepọ̀ ọrọ̀-ajé mìíràn wá. Ìṣòwò Sukuk àkọ́kọ́ wáyé ní Damascus, Syria ní ọ̀rúndún 7 Lẹ́yìn Ìbí Kristi.

Ìjíǹde Sukuk lásìkò òde-òní ti wá láti ìgbà tí Islamic FIQH Academy of the Organization of Islamic Countries (OIC) àti Accounting and Auditing Organisation of Islamic Financial Institutions (AAOIFI) tún fọwọ́ sí ìmọ̀ràn yìí. Àwọn ilé-iṣẹ́ yìí ń ṣètò àwọn àwòṣe ìlànà fún ilé-iṣẹ́ ìṣúná Ìsìlámù, wọ́n sì ti mú kí a lè dá onírúurú ìṣètò Sukuk sílẹ̀; èyí ló yọrí sí ìtẹ̀jáde Sukuk àkọ́kọ́ tó ṣàṣeyọrí láti ọwọ́ Ìjọba Malaysia ní 1983.

Ìdí tí a fi dá Sukuk sílẹ̀ ni láti pèsè àṣàyàn mìíràn sí bọ́ọ̀ndì àtọwọ́dọ́wọ́ ní ọ̀nà tó bá Shariah mu.

5. Àwọn ìlànà wo ni ń darí lílò Sukuk?

Ìpèsè owó àti ìdókòwò nínú Sukuk gbọ́dọ̀ bá òfin Ìsìlámù àti àwọn ìlànà ìwà rere tí a mọ̀ sí ìlànà Shariah mu, gẹ́gẹ́ bí wọ̀nyí:

• Àwọn iṣẹ́-àkànṣe tí Sukuk yóò pèsè owó fún gbọ́dọ̀ jẹ́ àǹfààní fún àwùjọ, wọn kò sì gbọ́dọ̀ ṣe ìpalára fún un, bíi ìṣòwò ọtí.
• Ó yẹ kí gbígbé ẹ̀tọ́ ìní tàbí ohun-ìní láti ọwọ́ ẹnìkan sí ẹlòmíràn wáyé lábẹ́ àdéhùn tó bófin mu
• Ìṣe tó jẹ́ ìpìlẹ̀ ìbáṣepọ̀ ìṣòwò náà gbọ́dọ̀ jẹ́ ohun tí Shariah gbà láàyè, ó sì gbọ́dọ̀ dá lórí ìfọwọ́sí gbogbo àwọn ẹgbẹ́ tí ọ̀rọ̀ náà kàn.
• Ìbáṣepọ̀ ìṣòwò náà gbọ́dọ̀ bọ́ lọ́wọ́ àwọn ipò tí kò bófin mu, bíi ẹ̀tàn, jìbìtì àti àìdánilójú tàbí àìmọ̀ kedere tó lè fa ìparun tàbí àdánù
• Ó yẹ kí ìbáṣepọ̀ ìṣòwò náà bọ́ lọ́wọ́ ìfojúṣọ́nà èrè tí kò ní ìpìlẹ̀ àti tẹtẹ
• Èlé jẹ́ èèwọ̀
• Sukuk gbọ́dọ̀ ní àwọn ohun-ìní ìpìlẹ̀ tí ń ṣe àtìlẹ́yìn fún un.
• Àwọn ohun-ìní Sukuk gbọ́dọ̀ jẹ́ ohun tí a ti ṣàlàyé dáadáa (àwọn àlàyé rẹ̀), tí ó wà ní ti ara (ibi tí ó wà), tí a sì mọ̀, pẹ̀lú iye ìṣòwò (tó ń mú owó wọlé), bíi ilẹ̀, ilé àti ẹ̀rọ, tí olùtà sì ni
• Èrè tí àwọn tó ní Sukuk ń rí máa ń wá, níbi tó bá ṣeé ṣe, láti inú owó-wiwọlé tàbí owó tí ohun-ìní ìpìlẹ̀ ń mú, bíi owó ilé, èrè tàbí owó títà ohun-ìní náà
• Ohun-ìní lè jẹ́ ohun tó ṣeé fọwọ́ kàn tàbí ohun tí kò ṣeé fọwọ́ kàn, bíi ẹ̀tọ́ títà-ọjà àti àdéhùn fífi ẹ̀tọ́ iṣẹ́ fún ẹlòmíràn, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
• Kí Sukuk èyíkéyìí lè ṣeé tà, ó gbọ́dọ̀ ní 1/3 nínú àwọn ohun-ìní rẹ̀ ní irú tí a lè fọwọ́ kàn

6. Kí ni àwọn ìyàtọ̀ láàárín Sukuk àti bọ́ọ̀ndì àtọwọ́dọ́wọ́?

Àwọn ìyàtọ̀ pàtàkì láàárín Sukuk àti bọ́ọ̀ndì àtọwọ́dọ́wọ́ ni wọ̀nyí:

7. Kí ni àwọn ohun tí Sukuk àti bọ́ọ̀ndì àtọwọ́dọ́wọ́ ní jọ?

• Gẹ́gẹ́ bí bọ́ọ̀ndì àtọwọ́dọ́wọ́, a máa ń tẹ Sukuk jáde pẹ̀lú ọjọ́ ìparí pàtó.
• Àwọn méjèèjì jẹ́ ìwé-ìní tí a lè tà, ìyẹn ni pé a lè tà wọ́n fún ẹni tó fẹ́ rà wọ́n.
• A lè fi ìwọ̀n ìgbẹ́kẹ̀lé ṣe àyẹ̀wò àwọn ìwé-ìní méjèèjì fún ìtẹ̀jáde wọn

8. Kí ni ilé-iṣẹ́ tí a dá fún ìdí pàtó (SPV) nínú ìṣòwò Sukuk?

SPV jẹ́ ilé-iṣẹ́ tí a dá sílẹ̀ láti pèsè owó fún iṣẹ́-àkànṣe Sukuk tí olùjẹ́gbèsè, ìyẹn ilé-iṣẹ́ tàbí ìjọba tó fẹ́ kó owó jọ, dá sílẹ̀.

9. Irú Sukuk mélòó ni ó wà?

A lè pín Sukuk sí àwọn ẹ̀ka wọ̀nyí:

• Gẹ́gẹ́ bí ọjà ìṣúná: AAOIFI, tó ń gbé àwọn ìlànà ìṣirò owó, àyẹ̀wò ìṣirò, ìṣàkóso, ìwà rere àti Shariah jáde, ti ṣàlàyé irú Sukuk 14 ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Àwọn tí a sábà máa ń rí ni Ijara (yíyá ohun-ìní) Sukuk, Murabaha (títà pẹ̀lú iye rírà àti àfikún èrè) Sukuk, Musharaka (ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pínpín èrè & àdánù) Sukuk, Mudaraba (ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pínpín èrè & rírú àdánù) Sukuk, Istisna (ìpèsè owó fún ìkọ́lé/ṣíṣe ọjà) Sukuk àti Salam (títà tí a san owó rẹ̀ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ṣùgbọ́n tí a fi ìfijiṣẹ́ rẹ̀ sún) Sukuk.
• Gẹ́gẹ́ bí olùtẹ̀jáde: Àwọn olùtẹ̀jáde, títí kan ìjọba orílẹ̀-èdè, ilé-iṣẹ́ àti ilé-iṣẹ́ ìṣúná, lè kó owó jọ nípa títẹ Sukuk ìjọba orílẹ̀-èdè, Sukuk ìjọba ìpínlẹ̀ tàbí Sukuk ilé-iṣẹ́ jáde, ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ yẹn.

10. Báwo ni a ṣe ń ṣètò Sukuk?

Ìṣètò Sukuk sábà máa ń kan kíkó àwọn ohun-ìní tàbí iṣẹ́-àkànṣe tó bá Shariah mu jọ; àwọn olùdámọ̀ràn Shariah gbọ́dọ̀ ṣàyẹ̀wò kí wọ́n sì fọwọ́ sí wọn láti rí i pé wọ́n bá Shariah mu. A ń ṣètò Sukuk lórí àdéhùn pàtó fún pípàrọ̀ àwọn ohun-ìní tó bá Shariah mu. A lè ṣe irú àdéhùn bẹ́ẹ̀ nípa títà àti rírà ohun-ìní pẹ̀lú ìsanwó lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ní ìpele tàbí ní ọjọ́ iwájú; yíyá àwọn ohun-ìní pàtó; tàbí kíkópa nínú ìṣòwò àjọṣe.

Àfojúsùn olùtẹ̀jáde nínú kíkó owó jọ ló ń pinnu irú ìṣètò tí a ó lò. A lè lo ìṣètò kọ̀ọ̀kan lọ́tọ̀ọ̀tọ̀ tàbí darapọ̀ mọ́ òmíràn gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ ìṣòwò àti àdéhùn tó wà lábẹ́ Sukuk náà.

• Ijara (yíyá ohun-ìní) Sukuk

Ijara jẹ́ àdéhùn níbi tí ẹgbẹ́ kan ti ń ra ohun-ìní pàtó kan (bíi ẹ̀rọ, ilẹ̀ tàbí ilé) tí oníbàárà nílò, tí ó sì ń yá a fún un pẹ̀lú owó yíyá. A máa ń fara mọ́ iye owó àti gígùn àkókò yíyá tẹ́lẹ̀ nínú àdéhùn láàárín ẹni tó ń fúnni ní ohun-ìní ní yíyá (oní ohun-ìní) àti ẹni tó gba a ní yíyá (olùjàǹfààní); ẹ̀tọ́ ìní náà sì ń bá ẹni tó ń fúnni ní yíyá nìṣó.

Ijara Sukuk jẹ́ ìwé-ìní tó ń ṣàfihàn ẹ̀tọ́ ìní nínú àwọn ohun-ìní tí àdéhùn yíyá kan kàn. Owó yíyá ni orísun èrè àwọn olùdókòwò nínú àdéhùn yìí. A lè tà Ijara Sukuk ní ọjà Sukuk kejì ní iye owó tí ìbéèrè àti ìpèsè ọjà náà bá pinnu.

• Murabaha (títà pẹ̀lú iye rírà àti àfikún èrè) Sukuk

Murabaha jẹ́ àdéhùn títà níbi tí a ti ń tà ọjà ní iye owó tó ní iye tí a fi rà á àti àfikún èrè tí àwọn ẹgbẹ́ méjèèjì ti fara mọ́. A lè san owó náà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ tàbí ní ìpele.

Murabaha Sukuk jẹ́ ìwé-ẹ̀rí iye dọ́gba tí a ń tẹ jáde láti pèsè owó fún rírà ọjà nípasẹ̀ Murabaha, kí àwọn tó ní ìwé-ẹ̀rí náà lè di oní ọjà Murabaha. A ń lo owó Sukuk láti ra ọjà lọ́wọ́ olùpèsè tàbí olùtà, gba ẹ̀tọ́ ìní rẹ̀, kí a sì tà á fún Ẹ̀ka Tó Dá Sukuk Sílẹ̀ ní iye tí a rà á pẹ̀lú èrè tó bójú mu tí a ó san lọ́jọ́ iwájú. Nínú títà gidi yìí, olùtà gbọ́dọ̀ sọ èrè tí yóò jẹ nínú ìṣòwò náà fún olùrà ṣáájú. Àdéhùn Murabaha jẹ́ ọ̀nà ìpèsè owó fún àkókò kúkúrú tí a ń lò lọ́pọ̀lọpọ̀.

• Musharaka (ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pínpín èrè & àdánù) Sukuk

Musharaka túmọ̀ sí àdéhùn ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láàárín ẹgbẹ́ méjì tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ láti pèsè owó fún ìṣòwò, níbi tí gbogbo ẹgbẹ́ ti ń fi owó tàbí ohun-ìní kún olú-owó ìṣòwò náà. A máa ń pín èrè èyíkéyìí tí ìṣòwò bá mú gẹ́gẹ́ bí ìpín tí a ti fara mọ́ tẹ́lẹ̀; ṣùgbọ́n a máa ń pín àdánù gẹ́gẹ́ bí iye olú-owó tí ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan fi kún un.

Musharaka Sukuk jẹ́ ìpèsè owó nípa ẹ̀tọ́ ìní nínú iṣẹ́-àkànṣe tàbí ìṣòwò, níbi tí àwọn tó ní ìwé-ẹ̀rí náà ti di apá kan àwọn oní iṣẹ́-àkànṣe náà nípasẹ̀ SPV, tí Ẹ̀ka Tó Dá Sukuk Sílẹ̀ sì jẹ́ alábàáṣiṣẹ́kejì wọn. Ìṣètò Musharaka ní kí ẹgbẹ́ méjèèjì pèsè owó tàbí ohun-ìní fún iṣẹ́-àkànṣe náà, pín èrè gẹ́gẹ́ bí ìpín tí wọ́n fara mọ́, kí wọ́n sì pín àdánù gẹ́gẹ́ bí iye olú-owó tí ọkọọkan fi kún un. A lè ta àwọn ìwé-ẹ̀rí náà ní ọjà kejì.

• Mudaraba (ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pínpín èrè & rírú àdánù) Sukuk

Mudaraba jẹ́ àdéhùn ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láàárín ẹni tó pèsè olú-owó (Rabb al-Māl) àti oníṣòwò (Muḍārib), níbi tí ẹni tó pèsè olú-owó ti ń fi owó sínú ìṣòwò tàbí ìṣe kan tí oníṣòwò yóò ṣàkóso. A ń pín èrè tí ìṣòwò náà bá mú gẹ́gẹ́ bí ìpín tí àdéhùn sọ; ṣùgbọ́n ẹni tó pèsè olú-owó nìkan ni yóò ru àdánù, àfi bí àdánù náà bá wá látinú ìwà àìtọ́, àìbìkítà tàbí rírú àdéhùn.

Mudaraba Sukuk jẹ́ ìwé-ẹ̀rí ìgbẹ́kẹ̀lé tí a ń tẹ jáde láti pèsè owó fún iṣẹ́-àkànṣe tàbí ìṣòwò pẹ̀lú owó Sukuk, tí Ẹ̀ka Tó Dá Sukuk Sílẹ̀ ń ṣàkóso fún àwọn tó ní Sukuk. A ń pín èrè iṣẹ́-àkànṣe tàbí ìṣòwò láàárín SPV (fún àwọn tó ní Sukuk) àti Ẹ̀ka Tó Dá Sukuk Sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí oníṣòwò, ní ìbámu pẹ̀lú ìpín tí a ti fara mọ́; bí àdánù bá sì wáyé, àwọn tó ní Sukuk gẹ́gẹ́ bí olùpèsè owó ni yóò ru gbogbo rẹ̀.

• Istisna (ìpèsè owó fún ìkọ́lé/ṣíṣe ọjà) Sukuk

Istisna kan títà ohun-ìní pàtó kan, níbi tí olùtà ti ní ojúṣe láti ṣe tàbí kọ́ ọ́ pẹ̀lú àwọn ohun èlò tirẹ̀, kí ó sì fi í lé olùrà lọ́wọ́ ní ọjọ́ pàtó kan fún iye owó pàtó tí a lè san lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo tàbí ní ìpele.

Istisna Sukuk jẹ́ ìwé-ẹ̀rí tí a ń tẹ jáde láti kó owó jọ ṣáájú fún ìkọ́lé ohun-ìní àti ṣíṣe àwọn ohun-ìní ńlá bíi ilé-iṣẹ́ amúnáwá. A ń lo owó Sukuk láti san fún alágbàṣe tàbí olùṣelọpọ nígbà ìkọ́lé ohun-ìní náà. Àwọn olùdókòwò ń gba ẹ̀tọ́ ìní náà nípasẹ̀ SPV; nígbà tí iṣẹ́ bá parí, wọ́n lè fi ẹ̀tọ́ náà lé Olùjẹ́gbèsè lọ́wọ́ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lábẹ́ àdéhùn ìsanwó tí a sún sí ọjọ́ iwájú, tàbí yá ohun-ìní náà fún olùdàgbàsókè lábẹ́ àdéhùn alápapọ̀ Istisna-Ijara Sukuk. A lè ta irú Sukuk yìí lẹ́yìn ìfijiṣẹ́ nìkan.

• Salam (títà tí a san owó rẹ̀ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ṣùgbọ́n tí a fi ìfijiṣẹ́ rẹ̀ sún) Sukuk

Salam jẹ́ títà ọjà pàtó tí a ti ṣàlàyé dídára rẹ̀ àti iye rẹ̀, tí a ó fi lé olùrà lọ́wọ́ ní ọjọ́ pàtó kan lọ́jọ́ iwájú, lẹ́yìn tí a ti san gbogbo owó rẹ̀ ní kíkún ṣáájú.

Salam Sukuk jẹ́ ìwé-ẹ̀rí iye dọ́gba tí a ń tẹ jáde láti kó olú-owó Salam jọ, kí ọjà tí a ó fi jíṣẹ́ lábẹ́ Salam lè di ohun-ìní àwọn tó ní ìwé-ẹ̀rí náà. A sábà máa ń lò ó jù lọ ní ẹ̀ka iṣẹ́ àgbẹ̀.

11. Kí ni Sukuk tí ohun-ìní ń ṣe àtìlẹ́yìn fún?

Nínú Sukuk tí ohun-ìní ń ṣe àtìlẹ́yìn fún, a ń fún olùdókòwò (ẹni tó ní Sukuk) ní ìpín nínú ohun-ìní tí a lè fọwọ́ kàn tàbí nínú ìṣòwò, pẹ̀lú ìpín ewu tó bá iye ìdókòwò rẹ̀ mu.

Nínú ìṣètò yìí, títà gidi wáyé níbi tí olùdásílẹ̀ ti ń tà àwọn ohun-ìní ìpìlẹ̀ fún SPV gẹ́gẹ́ bí olùtọ́jú ìgbẹ́kẹ̀lé; SPV ń di àwọn ohun-ìní náà mú, ó sì ń tẹ Sukuk tí wọ́n ṣe àtìlẹ́yìn fún jáde. Àwọn olùrà Sukuk kò lè lọ béèrè owó lọ́wọ́ olùdásílẹ̀ bí ìsanwó bá kùnà. Gbogbo ewu àti èrè tó bá ẹ̀tọ́ ìní náà rìn ń lọ sí SPV. Àwọn tó ní Sukuk gbọ́dọ̀ ru àdánù èyíkéyìí bí iye ohun-ìní Sukuk bá dín kù.

Àwọn ohun-ìní náà ń wà lábẹ́ ẹ̀tọ́ ìní àwọn olùdókòwò jálẹ̀ àkókò Sukuk, èrè rẹ̀ sì dá lórí bí àwọn ohun-ìní náà ṣe ń ṣiṣẹ́. Bí ìsanwó bá kùnà, àwọn tó ní Sukuk lè béèrè ẹ̀tọ́ wọn lórí àwọn ohun-ìní náà. Bí èrè kò bá wá, àwọn tó ní Sukuk ni yóò ru àdánù. Musharaka àti Mudaraba jẹ́ àpẹẹrẹ Sukuk tí ohun-ìní ń ṣe àtìlẹ́yìn fún.

12. Kí ni Sukuk tí ó dá lórí ohun-ìní?

Sukuk tí ó dá lórí ohun-ìní túmọ̀ sí pé olùtẹ̀jáde ń ra àwọn ohun-ìní ìpìlẹ̀, lẹ́yìn náà ó ń fi wọ́n ṣe ìdókòwò, tà wọ́n tàbí yá wọn jáde fún àwọn olùdókòwò (àwọn tó ní Sukuk), pẹ̀lú owó tí ìtẹ̀jáde ìwé-ẹ̀rí Sukuk mú wá. Ìṣètò yìí sábà máa ń jẹ́ títà ohun-ìní kí a sì tún yá a fún olùdásílẹ̀, pẹ̀lú ìlérí tó ní agbára òfin pé olùdásílẹ̀ yóò tún ra àwọn ohun-ìní ìpìlẹ̀ náà nígbà tí Sukuk bá dé ọjọ́ ìparí.

Nínú ìṣètò yìí, àwọn tó ní Sukuk lè béèrè pé kí olùdásílẹ̀ ra àwọn ohun-ìní ìpìlẹ̀ náà nìkan. Nítorí náà, wọ́n ní ẹ̀tọ́ béèrè gbèsè tí kò ní àfikún ohun-ìní gẹ́gẹ́ bí ìdánilójú lọ́wọ́ olùdásílẹ̀, nípasẹ̀ ìsanwó iye rírà lẹ́yìn tí a bá mú ìlérí rírà náà ṣẹ. Èyí túmọ̀ sí pé wọn kò ní ẹ̀tọ́ kíkún láti gba àwọn ohun-ìní ìpìlẹ̀ náà; a kò sì fi àwọn ohun-ìní náà ṣe ìdánilójú gbèsè.

Sukuk tí ó dá lórí ohun-ìní ń fún àwọn tó ní Sukuk ní ẹ̀tọ́ àǹfààní nínú ohun-ìní nìkan; nítorí náà, bí ìsanwó bá kùnà, olùdókòwò kò ní ẹ̀tọ́ láti gba àwọn ohun-ìní náà. Èyí mú kí irú Sukuk yìí jọ gbèsè tàbí bọ́ọ̀ndì. Murabaha, Salam àti Istisna jẹ́ àpẹẹrẹ Sukuk tí ó dá lórí ohun-ìní.

13. Báwo ni a ṣe ń rí owó-wiwọlé láti inú ìdókòwò Sukuk?

Èrè tí SPV ń san fún àwọn tó ní Sukuk lè jẹ́ èrè láti inú títà, owó yíyá, tàbí àpapọ̀ àwọn méjèèjì.

14. Ta ni ó lè ṣe ìdókòwò nínú Sukuk?

• Àwọn agboolé – Ẹnìkọ̀ọ̀kan àti ìdílé (àwọn olùgbé inú orílẹ̀-èdè àti àwọn olùgbé láti òkèèrè)
• Àwọn ìṣòwò kékeré – Àwọn oníṣòwò, olùtà ọjà àti àwọn ilé-iṣẹ́ amọ̀ṣẹ́dunjú, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ
• Àwọn ẹgbẹ́ àti ìṣọ̀kan – Àwọn ẹgbẹ́ amọ̀ṣẹ́dunjú, ẹgbẹ́ ìfọwọ́sowọ́pọ̀, ìjọba ẹgbẹ́ akẹ́kọ̀ọ́, ẹgbẹ́ òṣìṣẹ́, ẹgbẹ́ ìlú àti ẹgbẹ́ àwọn oníṣòwò, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ
• Àwọn ẹgbẹ́ ẹ̀sìn – Ṣọ́ọ̀ṣì, mọ́sálásí, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ
• Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ – Alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀, girama àti ilé-ẹ̀kọ́ gíga
• Àwọn ilé-iṣẹ́ – Báńkì, ilé-iṣẹ́ ìṣeduro, owó ìfẹ̀yìntì, àwọn owó ìdókòwò àti olùṣàkóso ohun-ìní, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ
• Àwọn ẹni-kọọkan tí ọrọ̀ wọn pọ̀
• Àwọn ìjọba – Àwọn ilé-iṣẹ́ ìjọba, ìjọba ìpínlẹ̀ àti ìjọba ìbílẹ̀
• Àwọn ilé-iṣẹ́ alákọjá orílẹ̀-èdè – World Bank, IMF, UN, ADB, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ

15. Kí ni àwọn àǹfààní Sukuk?

• Àwọn olùtẹ̀jáde inú orílẹ̀-èdè (ìjọba àti ilé-iṣẹ́) lè lo Sukuk láti rí owó láti ọjà àgbáyé tí ó ní ọ̀pọ̀ olùdókòwò, kí wọ́n sì fa ìdókòwò taara láti òkèèrè (DFI) wọlé.
• Ìtẹ̀jáde Sukuk lè fa olú-owó ìdókòwò láti inú orílẹ̀-èdè wá, tí a ó fi ṣe ìdókòwò gẹ́gẹ́ bí ìlànà Ìsìlámù.
• Gẹ́gẹ́ bí ọjà ìdókòwò, Sukuk ń fa àwọn olùdókòwò tí ìgbàgbọ́ ń darí àti àwọn olùdókòwò àtọwọ́dọ́wọ́ tí wọ́n ń wá ohun ìdókòwò tó rọrùn láti tà, tó ní onírúurú, tó ní iye owó tó fà mọ́ra, àti tó ń mú èrè déédéé.
• Sukuk ń rí i pé iṣẹ́ ìṣúná kọ̀ọ̀kan ní iṣẹ́ ọrọ̀-ajé gidi tí ń ṣe àtìlẹ́yìn fún un; èyí sì ń gbé ìdúróṣinṣin ìṣúná àti ìdàgbàsókè ọrọ̀-ajé gidi lárugẹ.
• Gẹ́gẹ́ bí ọjà ìdókòwò, Sukuk ń ṣe irinṣẹ́ ìṣàkóso owó tó wà lọ́wọ́ fún àwọn báńkì àti àwọn ilé-iṣẹ́ ìṣúná Ìsìlámù mìíràn.
• Nítorí pé a lè ta Sukuk, àwọn olùdókòwò lè sọ ìdókòwò wọn di owó ní irọrun nígbà tí wọ́n bá nílò rẹ̀; èyí sì ń mú kí rírà àti títà rọrùn sí i ní ọjà.
• Ewu àìsanwó tó bá ìdókòwò Sukuk rìn kéré ní ìfiwéra
• Owó-wiwọlé láti ìdókòwò Sukuk kò ní owó-orí ní àwọn ọjà ìṣúná tó ti dàgbà
• A lè fi ìwé-ẹ̀rí Sukuk ṣe ìdánilójú fún gbèsè tí kò ní èlé
• Iye owó Sukuk lè bá ti àwọn ọ̀nà ìpèsè owó mìíràn dije
• Ó ń pèsè owó ní iye ìnáwó kéré nítorí kò ní ẹrù gbèsè
• Gẹ́gẹ́ bí irú ohun ìdókòwò kan, Sukuk ń pèsè àǹfààní ìdókòwò mìíràn fún àwọn tó ń ronú nípa ìwà rere àti àwọn ẹlòmíràn
• Sukuk ń pèsè orísun owó mìíràn fún àwọn iṣẹ́-àkànṣe ìdàgbàsókè àti ìmúgbòòrò
• Bí Sukuk bá dá lórí iṣẹ́-àkànṣe, ó lè dá àwọn iṣẹ́ oojọ́ sílẹ̀.
• Ìtẹ̀jáde Sukuk ń mú kí ọjà bọ́ọ̀ndì inú orílẹ̀-èdè jinlẹ̀ sí i láti gbé ìdàgbàsókè ọrọ̀-ajé lárugẹ
• Ìṣètò Sukuk ń béèrè ìjíhìn lọ́wọ́ àwọn tó gba owó fún àwọn olùpèsè owó; nítorí náà, ó ń gbé ìṣàkóso tó dára sí i lárugẹ ní ilé-iṣẹ́ àti àwọn àjọ
• Ìdókòwò nínú Sukuk ní àǹfààní àwùjọ àti ti ìwà rere fún àwùjọ gbòòrò, tó ju “èrè owó nìkan” lọ

16. Kí ni àwọn ewu títẹ Sukuk jáde tàbí ṣíṣe ìdókòwò nínú rẹ̀?

Àwọn ewu oríṣiríṣi tó lè ní ipa lórí Sukuk ni wọ̀nyí:

• Ewu ìyípadà ìwọ̀n èlé – ìyípadà ìwọ̀n èlé lè ní ipa lórí àwọn ìwé-ẹ̀rí Sukuk lọ́nà àìṣe tààrà. Èrè ìdókòwò so mọ́ ìwọ̀n èlé tí a ń fi ṣe àfíwé, ọ̀pọ̀ ìtẹ̀jáde Sukuk sì ní ìsanwó tí a ti pinnu. Nítorí náà, bí ìwọ̀n èlé ọjà bá ga, iye Sukuk máa ń ṣubú.
• Ewu àìrọrùn láti sọ di owó – àwọn ènìyàn sábà máa ń di ìwé-ẹ̀rí Sukuk mú títí di ọjọ́ ìparí wọn nítorí pé ọjà kejì tí a ṣètò dáadáa tí ó sì rọrùn láti tà nínú rẹ̀ kò pọ̀ tó.
• Ewu àìtẹ̀lé Shariah – ewu pé iye ohun-ìní yóò dín kù bí olùtẹ̀jáde bá kùnà tàbí bá ṣe àìbìkítà nínú títẹ̀lé òfin àti ìlànà Sharīʻah jálẹ̀ àkókò ìtẹ̀jáde Sukuk.
• Ewu gbèsè – àwọn ìyípadà tí kò dára nínú àwọn ìwọ̀n ọjà yóò ní ipa búburú lórí ìgbẹ́kẹ̀lé gbèsè àwọn ìtújáde náà.
• Ewu ìyípadà iye owó àjèjì – ìyípadà iye pàṣípààrọ̀ owó tí kò dára yóò ní ipa lórí àwọn ohun-ìní nínú àkójọpọ̀ Sukuk àti lórí owó orílẹ̀-èdè tí a fi kó owó Sukuk jọ.
• Ewu ọjà – ewu pé iye ohun-ìní yóò ṣubú.
• Ewu ohun-ìní – pípadànù tàbí bàjẹ́ ohun-ìní ìpìlẹ̀.
• Ewu àìsanwó – ewu yìí ní í ṣe pẹ̀lú agbára àti ìfẹ́ olùrà tàbí olùjẹ́gbèsè láti san gbèsè nígbà tó yẹ. Ó kan seese pé ohun-ìní tàbí awin kò ní ṣeé gba padà nítorí àìsanwó tàbí ìdádúró nínú ìsanwó. Ó tún kan fífi ọjà tàbí iṣẹ́-àkànṣe tí kò péye jíṣẹ́, tàbí ìdádúró olùpèsè ní ìfijiṣẹ́ tó lòdì sí àwọn àlàyé àdéhùn.
• Àwọn ewu pàtó fún SPV – seese pé SPV yóò kùnà tàbí ṣe àìbìkítà nínú dídá owó padà fún àwọn tó ní Sukuk
• Ewu àìlè jáde kúrò nínú ìdókòwò – àìlè SPV láti tà ohun-ìní tàbí ìṣòwò náà nígbà tí àdéhùn bá parí.

17. Kí ni Sukuk ìjọba orílẹ̀-èdè?

Ìwé-ẹ̀rí tó ń fi ẹ̀tọ́ ìní nínú ohun-ìní tàbí ẹ̀tọ́ láti lo àti jèrè láti inú rẹ̀ hàn, tí SPV ń tẹ jáde pẹ̀lú àtìlẹ́yìn ìjọba orílẹ̀-èdè.

18. Kí ni Sukuk ìjọba ìpínlẹ̀?

Ó jẹ́ ìwé-ẹ̀rí tó ń fi ẹ̀tọ́ ìní nínú ohun-ìní tàbí ẹ̀tọ́ láti lo àti jèrè láti inú rẹ̀ hàn, tí SPV ń tẹ jáde pẹ̀lú àtìlẹ́yìn ìjọba ìpínlẹ̀.

19. Kí ni Sukuk ilé-iṣẹ́?

Ìwé-ẹ̀rí tó ń fi ẹ̀tọ́ ìní nínú ohun-ìní tàbí ẹ̀tọ́ láti lo àti jèrè láti inú rẹ̀ hàn, tí SPV ń tẹ jáde pẹ̀lú àtìlẹ́yìn ilé-iṣẹ́ kan

20. Kí ni Sukuk àjọ alákọjá orílẹ̀-èdè?

Ìwé-ẹ̀rí tó ń fi ẹ̀tọ́ ìní nínú ohun-ìní tàbí ẹ̀tọ́ láti lo àti jèrè láti inú rẹ̀ hàn, tí SPV ń tẹ jáde pẹ̀lú àtìlẹ́yìn àjọ alákọjá orílẹ̀-èdè

21. Ta ni àwọn olùkópa nínú ọjà Sukuk ní Nàìjíríà?

Ní gbogbogbòò, àwọn olùkópa nínú ọjà Sukuk ní Nàìjíríà ni wọ̀nyí:

• Àwọn ìjọba orílẹ̀-èdè
• Àwọn ìjọba ìpínlẹ̀
• Àwọn ilé-iṣẹ́
• Àwọn àjọ alákọjá orílẹ̀-èdè (àwọn ilé-iṣẹ́ ìṣúná àgbáyé)
• SPV
• Àwọn olùdámọ̀ràn Shariah
• Àwọn alágbàtà ìwé-ìní
• Àwọn ilé-iṣẹ́ tó ń ṣètò ìtẹ̀jáde ìwé-ìní
• Àwọn agbẹjọ́rò
• Àwọn tó ń ṣe ìdánilójú rírà ìwé ẹ̀rí ìdókòwò tí kò bá tà
• Àwọn Olùtọ́jú Ohun-ìní Ní Ìgbẹ́kẹ̀lé
• Àwọn olùṣàkóso owó ìdókòwò
• Àwọn ilé-iṣẹ́ ìwọ̀n ìgbẹ́kẹ̀lé gbèsè
• Àwọn báńkì
• Àwọn olùṣàyẹ̀wò ìṣirò owó/àwọn oníṣirò tí ó ń pèsè ìròyìn ìṣúná
• Àwọn olùdókòwò (ti inú orílẹ̀-èdè & ti òkèèrè)
• Àwọn aláṣẹ tó ń ṣàkóso ọjà

22. Àwọn iṣẹ́-àkànṣe wo ni a lè fi owó Sukuk ṣe?

Àwọn tó ń gbero ìtújáde Sukuk lè fi owó Sukuk ṣe ìdókòwò nínú àwọn ẹ̀ka iṣẹ́-àkànṣe wọ̀nyí: iṣẹ́ àgbẹ̀, ojú ọ̀nà, ọkọ̀ òfurufú, ọkọ̀ ojú irin, iná mànàmáná, yíyọ àwọn ọjà epo jáde láti epo rọ̀bì, ilé gbígbé fún ọ̀pọ̀ ènìyàn, ẹ̀kọ́, ilé ìtọ́jú ìlera, omi àti ìmọ́tótó, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ

23. Báwo ni mo ṣe lè ra Sukuk?

Àwọn tó fẹ́ rà Sukuk lè rà á nígbà ìpèsè rẹ̀ fún gbogbo ènìyàn nípasẹ̀ àwọn Olùṣiṣẹ́ Ọjà Olú-owó tí Securities and Exchange Commission ti forúkọ sílẹ̀, tàbí ní àwọn ọjà pàṣípààrọ̀ tí a fọwọ́ sí tí a sì forúkọ sílẹ̀ nípasẹ̀ alágbàtà ìwé-ìní.

24. Ṣé mo lè ta Sukuk kí ọjọ́ ìparí rẹ̀ tó dé?

Bẹ́ẹ̀ ni. A lè ta ọ̀pọ̀ Sukuk nípasẹ̀ àwọn alágbàtà ìwé-ìní.

25. Àwọn orílẹ̀-èdè wo ni wọ́n ti tẹ Sukuk jáde?

Ní àkókò tí a kọ àkọsílẹ̀ yìí, orílẹ̀-èdè tó ju 20 lọ ní Europe, Asia, Middle East àti Africa ti tẹ Sukuk ilé-iṣẹ́ tàbí Sukuk ìjọba jáde; Malaysia àti United Arab Emirates ni wọ́n wà níwájú. Àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn ni Bahrain, Indonesia, Iran, Qatar, Kuwait, Pakistan, Saudi Arabia, Singapore, Somalia, Turkey, Brunei, UK, Hong Kong, Egypt, Ivory Coast, Senegal, Gambia, South Africa àti Nigeria.

26. Báwo ni ọjà Sukuk àgbáyé ṣe rí ní àkókò tí a kọ àkọsílẹ̀ yìí?

Ọjà Sukuk àgbáyé ti ń dàgbà gidigidi láti ìgbà aawọ ìṣúná àgbáyé ti 2008. Iye Sukuk tí a ń tẹ jáde lọ́dọọdún ti pọ̀ láti $15 bílíọ̀nù ní 2008 dé fẹ́rẹ̀ẹ́ $120 bílíọ̀nù ní 2014. Ọ̀pọ̀ ìtẹ̀jáde Sukuk rí ìbéèrè rírà tó pọ̀ ju iye tí a pèsè lọ. Fún àpẹẹrẹ, títà Sukuk Ìjọba Orílẹ̀-èdè UK tó jẹ́ £200m ní 2014 fa ìbéèrè rírà tó tó £2.3bn, ìyẹn ìlọ́po 11.5. Iye Sukuk tó ṣì wà lọ́jà dé $290 bílíọ̀nù ní 2015 láti inú ohun ìdókòwò 587.

Ohun tó ti ń gbé ọjà Sukuk ga jù ni ọ̀pọ̀ owó tó wà lọ́wọ́ ní àwọn orílẹ̀-èdè Gulf, ìfojúsùn rẹ̀ sí ìdókòwò tó ní ojúṣe sí àwùjọ, àwọn ìṣètò ìpèsè owó tuntun tí ohun-ìní ń ṣe àtìlẹ́yìn fún, àti àtìlẹ́yìn ìjọba nípasẹ̀ ìlànà àti ìtẹ̀jáde Sukuk.

27. Ṣé a ti tẹ Sukuk jáde ní Nàìjíríà?

Bẹ́ẹ̀ ni. Ìpínlẹ̀ Osun tẹ Sukuk ìjọba ìpínlẹ̀ tó tó $62 mílíọ̀nù (N11.4 bílíọ̀nù) jáde ní 2013; wọ́n sì tẹ Sukuk ìjọba orílẹ̀-èdè tó ní iye $277.93 (N100 bílíọ̀nù) jáde ní 2017.

28. Kí ni àǹfààní ìdàgbàsókè ọjà Sukuk ní Nàìjíríà?

Pẹ̀lú iye ènìyàn tó tó 170 mílíọ̀nù àti iye Mùsùlùmí tó lé ní 50%, Nàìjíríà ní Mùsùlùmí tó pọ̀ ju gbogbo àwọn ọjà Sukuk olórí ní Malaysia, Saudi Arabia, UAE, Kuwait àti Qatar lọ bí a bá kà wọ́n pọ̀. Pẹ̀lú èyí, Nàìjíríà, tí a kà sí ọrọ̀-ajé tó tóbi jù ní Africa pẹ̀lú àpapọ̀ iye ọjà àti iṣẹ́ tí a ń ṣe ní orílẹ̀-èdè tó tó $510 bílíọ̀nù, ní ọrọ̀-ajé tó tóbi ju ti wọn lọ, àfi Saudi Arabia.

29. Ta ni ń ṣàkóso ọjà Sukuk ní Nàìjíríà?

Securities and Exchange Commission (SEC), Nigeria ni ń ṣàkóso ọjà Sukuk ìjọba orílẹ̀-èdè, ìjọba ìpínlẹ̀ àti ilé-iṣẹ́.

30. Àwọn òfin wo ni ń darí ìṣòwò Sukuk?

Ní Nàìjíríà, a ń ṣàkóso ìṣòwò Sukuk lábẹ́ ìlànà tí Investment and Securities Act 2007 àti àwọn ìtọ́nisọ́nà SEC nípa Sukuk pèsè. Àwọn ìtọ́nisọ́nà mìíràn tún wá láti ọ̀dọ̀ àwọn àjọ inú àti òkèèrè tí a bọ̀wọ̀ fún, títí kan CBN, Islamic Financial Services Board (IFSB) àti AAOIFI.