Ụlọikpe Kasị Elu kwadoro ikike Investments and Securities Tribunal ikpebi esemokwu ahịa isi ego E bipụtara: Eprel 5, 2023
Ụlọikpe Kasị Elu kwadoro ikike Investments and Securities Tribunal ikpebi esemokwu ahịa isi ego:
(Ntụle ikpe SC/314/2007 – Mufutau Ajaji vs SEC).
Na Jenụwarị 13, 2023, Ụlọikpe Kasị Elu nke Naịjirịa nyere mkpebi dị mkpa nke nwere nnukwu mmetụta n'idozi esemokwu ahịa isi ego. Nke a bụ n'okwu Mufutau Ajayi vs SEC, nke nọmba ya n'Ụlọikpe Kasị Elu bụ SC/314/2007. Ọtụtụ ndị na-arụ ọrụ n'ahịa isi ego echerewo nsonaazụ ikpe a, nke nọgidere n'ihu Ụlọikpe Kasị Elu afọ 15 tupu e kpebie ya.
Ihe ndị mere tupu ikpe ahụ.
N'afọ 2000, National Council on Privatization nyere mbak nkịtị 86,400,000 nke AP Plc ka e ree n'aha Gọọmentị Etiti. Otu afọ ka e mesịrị (ya bụ, n'Eprel 2001), onye na-etinye ego bụ isi na AP Plc kwuru na nnọkọ mgbasa ozi na ndị nlekọta ụlọ ọrụ gara aga egosighị ụgwọ N22.5 ijeri ụlọ ọrụ ahụ ji ndị ji ya ụgwọ. Ọ kwukwara na ndị nyocha ego AP Plc elegharala ọrụ ha anya n'ịnyocha ego ụlọ ọrụ ahụ.
Securities and Exchange Commission (SEC) hibere kọmitii iji nyochaa ebubo ahụ. Ihe kọmitii ahụ chọpụtara gosiri na ego N10, 181,606 ijeri e depụtara na prospektọs AP Plc dị obere karịa ụgwọ ụlọ ọrụ ahụ ji n'eziokwu ka ọ na-erule Juun 30 1999.
SEC kpọrọ onye rịọrọ ka a tụgharịa ikpe ahụ
Mufutau Ajayi abụghị onye nduzi African Petroleum Plc; ọ bụ onye njikwa ego na akaụntụ nke ụlọ ọrụ ahụ. Administrative Proceedings Committee nke SEC chọpụtara na Mufutau Ajayi, dịka onye ọrụ AP Plc, nyere ikike ka e wepụta prospektọs nke ụbọchị Maachị 30 2000 nke nwere nkwupụta na-ezighi ezi: na ụgwọ ụlọ ọrụ ahụ niile ka ọ na-erule Juun 30 1999 bụ N10.2 ijeri, ebe ihe e mechara kpughee gosiri ihe ọzọ. Nke a megidere ndokwa nke nkebi 62 (1), (2) (d) na 63 nke ISA 1999.
N'agbanyeghị na a kpọrọ Maazị Ajayi, ọ bịaghị n'ọgbakọ nyocha nke Administrative Proceedings Committee. Kọmitii ahụ chọpụtara ihe ndị a megide Maazị M.C. Ajayi:
- ọ bụ ezie na Maazị Ajayi abụghị onye nduzi ụlọ ọrụ ahụ, ọ bụ onye isi ọrụ nke kere nnukwu òkè n'inweta Akwụkwọ Nkwa Ụgwọ Azụmahịa (CPs) na Akwụkwọ Ịnabata Ịkwụ Ụgwọ nke Ụlọ Akụ (BAs) nke butere ụgwọ e zoro ezo;
- omume ya tupu e nyere mbak ka e ree—ịjụ inye ndị nyocha ego ohere ịhụ akwụkwọ ego ndị dị mkpa n'oge nyocha ahụ—dị njọ nke ukwuu ma megide ụkpụrụ ọrụ ọkachamara;
- ọrụ ya metụtara mpụ akụ na ụba na ego;
- e nwere ihe akaebe zuru ezu iji ziga okwu ya na Economic and Financial Crimes Commission (EFCC).
N'ihi ihe ndị a kọmitii ahụ chọpụtara, Administrative Proceedings Committee nyere iwu ndị a:
- ka a baara Maazị Ajayi mba nke ukwuu maka òkè o kere n'izo ụgwọ ahụ;
- Ya mere, a kagbuola ntozu ya ka e were ya n'ọrụ ma ọ bụ ka o sonye n'ọrụ ahịa akwụkwọ ego n'ọkwa ọ bụla;
- ka e ziga okwu Maazị M. C. Ajayi na Economic and Financial Crimes Commission (EFCC) maka nyocha mpụ na ihe ọzọ a ga-eme;
- ka a gwa Institute of Chartered Accountants of Nigeria (ICAN) na òtù ọkachamara niile Maazị Ajayi bụ onye otu ha gbasara omume ya na mkpebi a.
Maazị Ajayi bugara okwu ahụ n'ụlọikpe.
Mgbe a gwachara ya mkpebi SEC site n'akwụkwọ ozi nke Eprel 19, 2004, Maazị Ajayi gara Federal High Court ka ụlọikpe nyochaa mkpebi ahụ n'ikpe Nọmba FHC/ABJ/CS/285/2004 – MUFUTAU AJAYI VS SEC & ANOR. Securities and Exchange Commission, site n'aka onye ọka iwu ya, jụrụ ma Federal High Court nwere ikike ịnụ ma kpebie ikpe ahụ.
Ụlọikpe ahụ kwadoro mkpesa gbasara ikike, wee kpebie na ebe kwesịrị ekwesị onye gbara akwụkwọ ga-ebuga okwu ahụ bụ Investments and Securities Tribunal, ọ bụghị Federal High Court.
N'ihi na mkpebi Federal High Court emeghị onye gbara akwụkwọ obi ụtọ, ọ rịọrọ Court of Appeal ka ọ tụgharịa ya n'ikpe arịrịọ Nọmba CA/A/200/M/2005 – MUFUTAU AJAYI VS SEC. Court of Appeal kwadoro mkpebi Federal High Court n'ikpe o nyere na Mee 8, 2007.
Onye gbara akwụkwọ (onye na-arịọgharị ikpe ugbu a) gara n'ihu ruo Supreme Court site n'akwụkwọ Ọkwa Arịrịọgharị Ikpe o tinyere na Ọgọstụ 2, 2007.
Mkpebi Ụlọikpe Kasị Elu.
Supreme Court nyere ikpe arịrịọ ahụ mkpebi na Jenụwarị 13, 2023. Mgbe ọ tụlechara ihe ndị mere na akụkọ ikpe ahụ, yana arụmụka ndị ọka iwu nke akụkụ abụọ, Ụlọikpe Kasị Elu chọpụtara na SEC mere ihe zuru oke iji gwa onye rịọrọ arịrịọ oge nnọkọ na usoro ikpe APC. Ọzọkwa, SEC emeghị onwe ya ọkàikpe n'okwu nke ya, n'ihi na ọ mere ihe n'ihi mkpesa nke Sadiq Petroleum Limited (SPNC), onye bụ nnukwu onye na-etinye ego nke debanyere aha ịzụta 30% nke mbak African Petroleum Plc. Ya mere, onye rịọrọ arịrịọ enweghị ike ịnọgide na-arịọ ka e nye ya iwu certiorari mgbe o doro anya na ọnọdụ achọrọ maka inye iwu ahụ adịghị.
Ihe dị mkpa karịa bụ mkpebi Ụlọikpe Kasị Elu banyere ikike ikpebi okwu ahịa isi ego. Ụlọikpe Kasị Elu kwuru na isi okwu n'arịrịọ ahụ bụ na Federal High Court jụrụ ịnụ ikpe ahụ n'ihi enweghị ikike, mkpebi nke Court of Appeal kwadoro. Mgbe Ụlọikpe Kasị Elu nyochachara iwu metụtara omume SEC na Administrative Proceedings Committee (APC) ya, ọ jụrụ ajụjụ dị mfe: “Ebee ka onye rịọrọ arịrịọ ga-aga ma ọ bụrụ na mkpebi APC emeghị ya obi ụtọ?” Ụlọikpe ahụ zara ajụjụ ahụ n'okwu ndị a:
“Dabere n'ihe ndị a dị n'elu, mkpesa ọ bụla—ma ọ bụ na APC ekweghị ka e nụ onye ahụ n'ụzọ ziri ezi dịka n'okwu a, ma ọ bụ gbasara ọchịchị iwu, ikpe ziri ezi, eziokwu, ma ọ bụ iwu—kwesịrị ibute ya n'ihu Investment and Securities Tribunal (1ST). O doro anya na Tribunal ahụ bụ ebe kwesịrị ekwesị nwere ikike ịnụ ma kpebie ikpe onye rịọrọ arịrịọ, ọ bụghị Federal High Court.”
Mkpebi Supreme Court a emechaala dozie okwu ahụ. Ikike Investments and Securities Tribunal nwere ikpebi okwu niile edepụtara na Section 284 nke Investments and Securities Act, 2007 bụ naanị nke ya; enweghị ike ịkekọrịta ikike a na ụlọikpe ọzọ. Otu n'ime okwu ndị ahụ bụ mkpebi ọ bụla Securities and Exchange Commission mere n'ọrụ ya n'okpuru Iwu ahụ.